Producenten van kunstgras weten het zeker: voetbal staat aan de vooravond van een revolutie. Bestuurders zijn nog sceptisch over de voordelen van de nieuwe generatie kunstvezels.

Door onze redacteur MARK HOOGSTAD

ROTTERDAM/UTRECHT, 2 FEBR. Vrijwel dagelijks wrijven ze zich vergenoegd in de handen, de producenten van kunstgras. Hoe groter de ellende in de Amsterdam Arena, hoe groter de kans op een doorbraak in de conservatieve voetbalwereld. Die omarmt - ondanks de vele nadelen (weersafhankelijk, afgelastingen) - natuurgras nog altijd als een cultureel erfstuk.

Karel Pluim, commercieel manager bij kunstgrasfabrikant Edel Grass uit Genemuiden, lacht uitbundig zodra hij hoort van de veertig Ajax- supporters die woensdag, uit protest tegen de belabberde grasmat in de Arena, twee koeien het veld opstuurden. "We kunnen ons geen betere reclame wensen", weet hij. "Met hun ludieke actie geven de fans ons, dat wil zeggen de producenten, net dat duwtje in de rug dat we nodig hebben."

Na enig aandringen wil Pluim wel kwijt bij welke potentiële klant hij volgende week aan tafel schuift voor een, zoals dat zo mooi heet, "oriënterend gesprek". Inderdaad: bij Ajax, de topclub-in-verval die momenteel bezig is aan de 24ste (!) grasmat. Pluims aanbevelingen laten zich raden: "In mijn ogen hebben ze geen keus. Kunstgras is de oplossing waar het voetbal naar smacht."

Of is de wens hier de vader van de gedachte? Pluim meent van niet. Zijn bedrijf introduceerde anderhalf jaar geleden een op voetbal toegesneden kunstgrasveld, Edel-Nature genaamd, dat afwijkt van vele voorgangers. Het geheim van de mat (kosten 800.000 gulden, levensduur maximaal 15 jaar) schuilt onder meer in de 'slidingsvriendelijke' vezel die in staat is wrijvingswarmte op te nemen. Verder staat de rubberingestrooide bovenlaag garant voor een 'stuitervast balpatroon', meer houvast en schokdemping, waardoor gewrichten gespaard worden.

Moeiteloos, en als een doorgewinterd verkoper, somt Pluim de voordelen op van het product: "Geen afgelastingen meer, een hogere gebruiksintensiteit, een speltechnisch nagenoeg perfecte benadering van natuurgras en niet te vergeten een besparing in de onderhoudskosten van naar schatting zo'n 15.000 gulden per jaar."

FC Twente nam vorig najaar de proef op de som en liet op het trainingscomplex in Hengelo een Edel-Natureveld aanleggen. Zeer tevreden is de eredivisieclub uit Enschede tot dusverre over de mat, waar binnenkort ook de A-selectie op gaat trainen. "We waren sceptisch, maar zijn aangenaam verrast", zegt hoofd opleidingen Issy ten Donkelaar. "In alles - balsnelheid, stuitergedrag, noem maar op - benadert het kunstgras de werkelijkheid."

Joeke de Jong, beleidsmedewerker accommodatiezaken van de Nederlandse voetbalbond (KNVB), kent die jubelverhalen. "Maar mijn vraag is: zou FC Twente ook op kunstgras durven te spelen zodra er punten op het spel staan?"

Niet dat De Jong en de zijnen het aantal kunstgrasvelden in Nederland op vijftig (vooral trainingsvelden) wil houden, maar: "Wij willen voorkomen dat voetbal speltechnische veranderingen ondergaat onder druk van een afwijkende ondergrond. Dat zou leiden tot een vorm van competitievervalsing, en dus niet in het belang van de sport zijn." Om die reden houdt de KNVB vast aan het standpunt dat competitievoetbal op kunstgras vooralsnog alleen is toegestaan in de derde klasse en lager. En wat zegt de bond als Ajax morgen besluit tot de aanleg van een kunstgrasveld? De Jong, grijnzend: "Gefeliciteerd, maar jullie hebben een probleem. Want het betaald voetbal accepteert het niet, en ook de Europese voetbalbond zal in opstand komen, wegens de internationale verplichtingen van Ajax."

Maar formeel kan de bond geen verbod uitvaardigen. In de reglementen van de wereldvoetbalbond FIFA staat dat 'de eigenaar van een stadion ervoor mag kiezen kunstgras aan te leggen als de klimatologische omstandigheden daarom vragen'. Alleen voor de eindronde van een wereldkampioenschap maakt de FIFA expliciet een uitzondering. Die dient onder alle omstandigheden 'op natuurgras te worden afgewerkt'.

Een speciale werkgroep van de FIFA is momenteel - net als sportkoepel NOC*NSF in Nederland - bezig met het vinden en formuleren van een standaard waaraan kunstgrasmatten moeten voldoen. Over een paar maanden volgt het eindoordeel. Met het oog op een verdere verspreiding van het 'product voetbal' staat de FIFA al enige tijd toe dat landen waar het klimaat de groei van natuurgras in de weg staat, gebruik maken van kunstgras. De nationale ploeg van Liberia bijvoorbeeld speelt WK- kwalificatiewedstrijden op kunstgras.

Die mat, gelegen in de hoofdstad Monrovia, is aangelegd door Desso, de nummer twee op de Nederlandse markt. Ook het bedrijf uit Oss verwacht op korte termijn een doorbraak, gelet op het succes (in het afgelopen jaar wereldwijd 58 velden aangelegd) van hun SoccerGrass. "Voetbal staat aan de vooravond van een revolutie die niet tegen te houden is", zegt verkoopleider Arnoud Fiolet, die onder meer Tottenham Hotspur, AS Monaco en Dynamo Kiev tot zijn klantenkring mag rekenen.

In tegenstelling tot Edel Grass biedt Desso een alternatief voor het volledige kunstgrasveld: GrassMaster, een implantatiekunstvezel (3 procent) die het natuurgras (97 procent) versterkt. Heerenveen en NAC beschikken over een dergelijke mat. Fiolet beschouwt die hybride vondst als de logische tussenfase van 'het schuurpapier' uit de jaren tachtig naar 'de slidingvriendelijke generatie' die nu op de markt verkrijgbaar is.

Toch blijft Fiolet met beide benen op de grond staan. "Het huidige kunstgras komt dicht in de buurt van natuurgras. Maar voor een definitieve doorbraak zullen deze velden verder doorontwikkeld moeten worden. Daarnaast zal de acceptatie vergroot moeten toenemen. Nu is het helaas nog zo dat kunstgras door het grote publiek geassocieerd wordt met hockeyvelden en brandwonden."

Pluim van Edel Grass heeft begrip voor de koudwatervrees bij de voetbalbestuurders. "De eerste kennismaking met kunstgras, begin jaren tachtig, was ronduit negatief. Wie een sliding maakte, kwam met brandwonden van het veld. Dat beeld is blijven hangen, terwijl je tegenwoordig beter een sliding op een kunstgrasveld kan maken dan op een doorweekt knollenveld in oktober."

Fiolet verwacht dit jaar wereldwijd 1,5 miljoen vierkante meter voetbalkunstgras aan de man te brengen. Haast heeft hij niet. "Het is net als 25 jaar geleden bij het hockey, toen alle clubs aanvankelijk ook de kat uit de boom keken: eerst zien, dan geloven."