NIEUWSSELECTIE  
  KORT NIEUWS  
  RADIO & TELEVISIE  
  MEDIA  

Door onze correspondent HANS STEKETEE
LONDEN, 7 JULI. Minder dan 24 uur na de Duitse annexatie van Oostenrijk, op 13 maart 1938, viel de SS binnen bij de baronnen-broers Louis en Alphons de Rothschild in Wenen en roofde hun kunstcollectie. De oude meesters, meubelen, manuscripten en muziekinstrumenten, merendeels verzameld in de negentiende eeuw, waren bestemd voor het geplande Führer-museum in Linz, Hitlers geboorteplaats.

Morgen worden de 250 objecten geveild door het Londense veilinghuis Christie's, voor een totaalbedrag dat de 25 miljoen pond (ruim tachtig miljoen gulden) moet overschrijden. Onder de 31 oude meesters is een portret van de Amsterdamse koopman Tieleman Roosterman door Frans Hals (1581-1666). Christie's taxeert het doek op twee- drieënhalf miljoen pond. Het Frans Hals-museum in Haarlem, dat als een van de belangrijkste gegadigden gold, zag vanochtend af van een bod, omdat het geen kans ziet het geld bijeen te brengen, aldus het museum. Dat de topstukken van de collectie nu in Londen geveild kunnen worden is te danken aan de "verlichte houding van de huidige [Oostenrijkse] regering", schrijft Christie's summier in een begeleidende tekst. Dat is een feit, maar het laat veel ongezegd over het lot van de collectie in de periode tussen 1945 en 1999. Dat het ruim vijftig jaar heeft geduurd voor de Rotschild-collectie weer bijeen is - zij het voor even - bewijst opnieuw hoe het bevrijde Westen nog worstelt met het terugbezorgen van geroofde kunst aan de joodse, rechtmatige eigenaars.

Alphons wist uit handen van de nazi's te blijven, zijn broer bracht een jaar in een SS-gevangenkamp door. Na de oorlog kregen ze hun collectie terug, nadat Amerikaanse soldaten de stukken in een opslagplaats in een Tirools ski-oord hadden teruggevonden. Maar voor de collectie en de familie was dat geen happy end. Toen Clarissa de Rothschild, de weduwe van de kort daarvoor overleden Alphons, in 1947 uit Oostenrijk wilde emigreren en haar kunstcollectie wilde meenemen, mocht dat alleen op voorwaarde dat ze de topstukken aan een reeks Oostenrijkse musea schonk. De overheid stelde vast dat de stukken wegens hun unieke waarde voor het landsbezit niet voor export in aanmerking kwamen. Die hypocrisie werd daarna in steen gehouwen: op een plaquette in het Kunsthistorisches Museum in Wenen wordt Clarissa als een van de stichters genoemd, die haar bezit ter nagedachtenis aan haar overleden man aan de staat had geschonken.

'Verlicht' of niet, in 1996 gaf de Oostenrijkse regering na een bureaucratische strijd zonder weerga voor het eerst toestemming een collectie geroofde kunst uit vooral joods bezit te veilen: duizenden kunstvoorwerpen die in het klooster van Mauerbach bleken opgeslagen en wier eigenaar ze nooit meer zou opeisen. De opbrengst kwam ten goede aan de joodse gemeenschap. Die beslissing maakte de weg vrij voor andere veilingen. De Rotschchild-collectie is daarom niet de laatste. De nabestaanden van een andere joodse kunstverzamelaar, Adèle Bloch-Bauer, eisen de doeken van Gustav Klimt op die op dezelfde manier in een Weens museum terechtkwamen.

( a d v e r t e n t i e s )