NIEUWSSELECTIE  
  KORT NIEUWS  
  RADIO & TELEVISIE  
  MEDIA  

Door een onzer redacteuren
ROTTERDAM, 5 MEI. Versobering? "Daar zijn we niet zo mee bezig, hoor", zegt een organisator van het bevrijdingsfestival in 's Hertogenbosch. Een ander: "Als je goed kijkt is het elk jaar wel ergens oorlog."

Nederland viert vandaag feest, oorlog in Kosovo of niet. De dertien bevrijdingsfestivals, gratis popconcerten die vooral zijn bedoeld voor jongeren, hebben de programmering niet gewijzigd. De grootste attracties zijn dit jaar de zangers Acda en De Munnik en de popgroepen Skik en Roméo, die elk op ten minste vier festivals hun opwachting maken. Vorig jaar werden de festivals door ongeveer 650.000 mensen bezocht.

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei besloot eerder deze week dat een al te uitbundige viering van bevrijdingsdag dit jaar ongepast was.

Het Comité schrapte een dansmanifestatie in Utrecht en enkele vrolijke muziekstukken. De organisatoren van de bevrijdingsfestivals vinden 'Kosovo' reden te meer om 54 jaar vrijheid te vieren. Wel hebben ze collectief besloten momenten van bezinning in te lassen. "Je merkt dat Kosovo mensen bezighoudt en je wilt toch iets aanreiken", zegt een woordvoerder van het festival in 's Hertogenbosch.

Zo worden alle festivals vandaag op enig moment onderbroken voor een twee minuten stilte. Niet om net als gisteren de doden te herdenken, benadrukt een woordvoerder van het Comité 4 en 5 mei, maar "om erbij stil te staan hoe bevoorrecht je hier bent". Her en der worden tegelijk de kerkklokken geluid.

"Anders is het moeilijk om iedereen stil te krijgen." Almere heeft gekozen voor twee minuten 'aandacht'. Om zeven uur, als op het festivalterrein twaalf- tot zestienduizend mensen bijeen zijn, zal 'Seven o'clock news' van Simon en Garfunkel te horen zijn. "Dan kunnen ze even nadenken."

Verwijzingen naar de directe actualiteit blijven op de meeste plaatsen achterwege. In Assen wordt in een 'bezinningsblok' op hiphopmuziek een verhaal verteld over 'omgaan met vrijheid'. Sommige artiesten leggen een statement af over wat bevrijdingsdag voor hen betekent, of hebben een speciaal lied gecomponeerd. Vluchtelingenwerk Nederland voert op de feestterreinen campagne voor het 'recht op veiligheid voor mensen die op zoek zijn naar bescherming'.

"De nadruk in het asielbeleid moet minder liggen op: hoe houden we de mensen buiten", aldus een woordvoerder. Enkele festivals houden een collecte voor de organisatie WarChild, die opkomt voor kinderen van alle vluchtelingen.

Alleen Wageningen laat de bezinning om negen uur 's avonds gepaard gaan met fragmenten uit het Radio 1-journaal. Over Kosovo.

Compromis op 5 mei: stilte voor Kosovo én popmuziek

Ondanks de oorlog in Kosovo gingen vandaag de bevrijdingsfestivals door. Wrang of terecht?

Door onze redacteuren

AMSTERDAM, 5 MEI. Vlak voor het optreden van de Zeeuwse popgroep Bløf, vanmiddag op de Dam in Amsterdam, werden de klokken van de Nieuwe Kerk geluid en was er een minuut stilte. Vanwege de oorlog in Kosovo. De popgroep zelf besteedde er daarna geen aandacht aan. "Ik denk dat iedereen die link zelf wel legt", zegt tekstschrijver en bassist Peter Slager. "Dat hoeven wij niet nog een keer te doen." De groep is ook niet "politiek gericht", volgens Slager. Al zou het nummer Het regent harder dan ik hebben kan voor de goede verstaander ook over Kosovo kunnen gaan.

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei vond enige 'accentverschuivingen' bij de viering wel op zijn plaats. Geen musical op de Amstel, maar het requiem van Mozart. Geen dansgroep op het Centraal Station in Utrecht en geen vuurwerk op de Dam. De lokale bevrijdingsfestivals werden aangespoord in hun programma's erbij stil te staan dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. "Maar de bevrijding moet wel gevierd worden", zegt Nine Nooter, directeur van het Comité 4 en 5 mei. "Volgens ons is het juist belangrijk om jongeren nu bij de bevrijdingsdag en de oorlog in Kosovo te betrekken en ze bewust te maken van het belang van vrijheid. Dat is actueler dan ooit."

Maar sommigen hadden het beter gevonden als de viering van bevrijdingsdag helemaal was afgeblazen. Schrijver Maarten 't Hart, bijvoorbeeld. "Hoe kan je feestvieren als er twee uur vliegen verderop aan de lopende band mensen worden vermoord? Ik denk dat door zo'n vrije dag met muziek de reden van de viering nooit bijblijft. Laat staan dat mensen zich realiseren wat vrijheid is. Dat moet je het hele jaar door vertellen. En daar moeten ze over lezen." Volgens cabaretier Herman van Veen had de bevrijdingsdag "herdacht, maar niet gevierd" moeten worden. "Soberheid is op zijn plaats. De oorlog staat ver van ons af. Vijf mei hadden we kunnen gebruiken om ons bewuster te worden van wat er gebeurt." Dat vindt ook Ies Cohen, voorzitter van de Federatie van Nederlandse Zionisten. "Tachtig procent van de joden is nooit bevrijd, dus voor velen is het niet zo'n feest. En nu, met Kosovo. Dat roept natuurlijk herinneringen op aan de Tweede Wereldoorlog, al is Kosovo niet Auschwitz. Toch moeten we stilstaan bij wat er op de Balkan gebeurt. Daar moet op bevrijdingsdag aandacht aan worden geschonken."

Anderen vinden een 'soberder' karakter van de viering juist ongepast. " Hypocrisie waar ik stijl van achterover sla", vindt presentator Theo van Gogh. "Laat iedereen vooral zijn feestje vieren, als ik maar niet mee hoef te doen. En zeker niet voor Kosovo." Volgens de Turkse schrijver Sadik Yemni moet de bevrijdingsdag "liefst zo uitbundig mogelijk" gevierd worden. "Dit is de eeuw van de etnische zuiveringen. Bevrijdingsdag toont aan dat de internationale gemeenschap daaraan een einde kan maken door in te grijpen." De organisatoren van de dertien festivals zagen ook geen reden om hun programma aan te passen. "Wij zijn niet voor versobering. Het is elk jaar wel ergens oorlog", zegt Sita Hes, organisator van het festival in Wageningen. Met zes podia, een discotent, tientallen acts en 90.000 bezoekers is Wageningen een van de grootste bevrijdingsfestivals. "Omdat de NAVO in oorlog is zou het plots soberder moeten. Daar zijn wij het niet mee eens", aldus Hes.

,Soberheid past niet op bevrijdingsdag. We kunnen vrijheid alleen maar uitbundig vieren, met volle kracht vooruit", vindt ook N. van der Sprong, organisator van het bevrijdingsfestival in Overijssel. "Als je wilt laten zien hoe kwetsbaar vrijheid is moet je ondanks Kosovo de rug rechten en er volop tegenaan", volgens Van der Sprong. In Flevoland is wel discussie gevoerd of het festival moest doorgaan. "Nederland is in oorlog. Dat kun je ontkennen maar het is gewoon zo", zegt organisator Allard Veldhuis. Uiteindelijk werd de viering van '54 jaar vrijheid' toch belangrijker geacht. Ook Amsterdam heeft het programma ongewijzigd uitgevoerd. "We vieren de vrijheid waarvan we vinden dat die overal zou moeten zijn", zegt uitvoerend producent Pieter Schipmölder. "Je kan zeggen: we vieren de hele dag feest en we doen niets aan de oorlog in Kosovo. Maar je kan ook zeggen: eigenlijk gaat deze hele dag over Kosovo, of over Oost-Timor."

( a d v e r t e n t i e s )

Domicilie,
voor wie zich vestigt
in het buitenland.