NIEUWSSELECTIE  
  KORT NIEUWS  
  RADIO & TELEVISIE  
  MEDIA  

Door een onzer redacteuren Robèrt Misset
Steeds kleiner wordt de wereld van tenniscoach Cees Houweling, de selfmade man die zijn coachdiploma kreeg zonder examen te doen. ,,Omdat ik vanwege een te lage schoolopleiding niet voor de cursus in aanmerking kwam.'' Nog een klein hoekje van het nieuwe tennispark van Popeye Gold Star is bestemd voor de 62-jarige Amsterdammer, al heeft hij formeel geen binding meer met de club waar hij bijna veertig jaar training heeft gegeven. Houweling leverde in de jaren zeventig met Nanette Schutte, Simone Schilder en Karin Moos al jeugdkampioenen af. Hij zag vervolgens hoe Glenn Schaap en Paul Dogger de top niet haalden en boetseerde daarna het talent van Richard Krajicek, Brenda Schultz en Kristie Boogert. ,,En altijd moest ik tegen de stroom in roeien.''

Onder de deelnemers aan de nationale Masters in Warmond deze week bevonden zich oud-leerlingen van Houweling als John van Lottum, Dennis van Scheppingen en Sjeng Schalken. ,,Maar dat zag ik op Teletekst, want in die wereld kom ik nauwelijks meer'', vertelt Houweling in zijn Amsterdamse flat. ,,Ik houd me bij voorkeur bezig met jonge kinderen. Die zijn nog onbedorven. Zo heb ik nu Pascal Jansma onder mijn hoede, de kampioene tot twaalf jaar. Ze trainde al bij het district, maar dat ging niet goed. Toen kwam ze bij mij.'' Glimlachend: ,,Ze kwamen altijd bij mij, zelfs als het niet mocht.''

De eeuwige strijd met de Koninklijke Nederlandse Lawn en Tennisbond (KNLTB) heeft hem getekend. Wie geeft hem ooit erkenning voor het opleiden van al die talenten? Houweling: ,,Ik heb Stanley Franker vijf jaar geleden verweten dat hij een dictatoriaal bewind voerde waarbij talenten kapot werden gemaakt. Ik was zijn hofleverancier, ik was te bedreigend voor hem. Ik gedroeg me namelijk niet als een van de ja-knikkers, die Franker in de loop der jaren om zich heen heeft verzameld. Sterke figuren werden onmiddellijk uit de weg geruimd, die konden de machtsbasis van Franker slechts verstoren. In bijna elke relatie die ik had met een pupil heeft Stanley zitten stoken. Hij had nu eenmaal een voortrekkersrol voor zichzelf in gedachten.

,,De verdienste van Franker is dat hij sponsors voor de bond heeft binnengebracht en dat hij coaches aantrok die met de spelers konden reizen. Maar van het opleiden van tennissers had hij geen flauw benul, al trok hij wel alle eer naar zich toe. Ik herinner me nog goed hoe Stan het circus rond Paultje Dogger regisseerde. Dat joch mocht in 1988 op het demonstratietoernooi in Ede tegen de grote Ivan Lendl spelen. Franker vertelde op de radio hoe hij Dogger naar de top had gebracht en zelfs Duitse televisieploegen verschenen in Ede om dat wonder vast te leggen. Die druk kon Dogger helemaal niet aan, ze hebben hem het hoofd op hol gebracht. Toen ik die kermis in Ede aanschouwde, wist ik dat het snel met hem afgelopen zou zijn. Paul kreeg een pak op zijn broek van Lendl, mocht een jaar laten nog eens tegen John McEnroe spelen en verder hebben we weinig van hem vernomen.''

Ook met Brenda Schultz-McCarthy had het volgens Houweling anders kunnen lopen als ze niet voortdurend tussen twee vuren had gelegen. ,,Ik heb Brenda vanaf haar dertiende jaar getraind'', zegt Houweling. ,,Ze komt af en toe nog bij me oefenen, al vrees ik dat het met haar rugblessure nooit meer goed komt. Een hernia kan zomaar terugkomen. Maar Schultz worstelt nóg met haar forehand sinds ze haar grip op advies van Franker bij een zekere Belser heeft laten veranderen. Telkens als ze geestelijk in nood zat, omdat die forehand niet werkte, moest ik haar komen redden. En Brenda had als meisje van zeventien echt een van de beste forehands in het circuit. Desondanks heeft ze met die gebrekkige slag de toptien gehaald, kun je nagaan hoe ver ze had kunnen komen.

,,Ik heb haar geleerd dat ze moest springen bij een volley. Een panter wandelt ook niet naar zijn prooi. Dat vond Franker maar niks. Hij deed een greep uit de kas van de KNLTB en stuurde Schultz naar de tennisschool van Roy Emerson, een grootheid op het gebied van volleren. Na haar verblijf bij Emerson werd ik gebeld door Frans Otten, de toenmalige directeur toptennis, die bijna tien jaar lang kwispelstaartend achter Franker heeft aangelopen. De man zal ongetwijfeld bepaalde capaciteiten hebben gehad, maar ik heb hem alleen horen brallen tijdens partijen van de Nederlandse Davis-Cupspelers. Ik moest van Otten een video van de trainingen van Schultz bij Emerson komen bekijken. Brenda sprong inderdaad niet bij het volleren. Ik zeg tegen Franker en Otten: 'Maar zien jullie ook hoe ze de ballen aangespeeld krijgt? Zo simpel gaat het toch niet in een wedstrijd?' Ik ben meteen vertrokken.

,,Helaas heeft ook Schultz zich bezondigd aan wat ik jojo-gedrag noem. Brenda is al haar leven lang op zoek naar de ideale coach. Ik weet niet wat Franker met haar gedaan heeft dat hij nog zo veel invloed op haar heeft. In haar naïviteit heeft Schultz nog een tijdje bij een Spaanse playboy gezeten, omdat ze verkikkerd op hem was. Maar ik vond het triest haar te zien knoeien met gesjeesde talenten als Glenn Schaap en Paultje Dogger. Dat sloeg tennistechnisch natuurlijk nergens op. Die jongens gingen met haar sparren en mochten zich na drie overwinningen plotseling coach noemen. Brenda kan nu eenmaal niet alleen zijn, ze heeft zelfs haar zusje en haar echtgenoot een tijdje meegenomen. Maar dat werkt natuurlijk niet.

,,Ik heb het bij meer spelers geconstateerd: ze verwaarlozen de basis en beschouwen elke trainer als een verbetering, terwijl ze de rode draad in hun spel uit het oog hebben verloren. In hun onschuld kwamen ze bij de bond terecht die hun mooie reisjes beloofde. Maar de bondstrainingen sloten nooit aan bij de structuur die ik al had aangebracht. Kristie Boogert had meer talent dan Schultz, dat meisje had het perfecte topsportlichaam. Maar ook zij is gaan zwerven en zie waar ze nu staat. Van Lottum en Van Scheppingen, zelfde verhaal. Die jongens breken niet door, ze blijven hangen op hetzelfde niveau.

,,Van Lottum heeft het moeilijk gehad na de scheiding van zijn ouders, maar hij lijkt zijn balans te hebben gevonden. Toch zou ik het gif dat uit zijn ogen spat ook wel eens in zijn slagen willen zien. Hij kan zijn tegenstanders te weinig onder druk zetten, topspelers zetten dat ventje simpel opzij. Ook Van Lottum zocht een andere coach, maar hij heeft alweer gebroken met de voormalige bondstrainer Ron Atkinson. Na een paar nederlagen gaan ze twijfelen en moet er weer een ander komen. Stefan Edberg heeft in zijn leven twee trainers gehad, Richard Krajicek werkt al bijna negen jaar uitstekend samen met Rohan Goetzke. De stabiliteit in een relatie tussen coach en speler betaalt zich altijd uit.''

Nieuw talent dient zich nauwelijks aan. ,,De erfenis van het alles verwoestende beleid van Stanley Franker'', meent Houweling. ,,Hij heeft zich nooit bekommerd om het opleiden van talent, Stan zag de districttrainers twee keer per jaar. Zijn opvolger Michiel Schapers is bezig met een inhaalrace.'' Maar ook de tennisscholen zijn volgens Houweling verantwoordelijk voor de stagnatie bij de jeugd. ,,De tennisscholen hebben zich nu verenigd in de hoop gezamenlijk wel een sponsor te vinden. Ik geloof er niet in, het is pure armoede. Normaal gesproken werken ze niet met elkaar samen en preken ze slechts voor eigen parochie.

,,Bovendien hebben ze de neiging hun klanten te misleiden door ze te adviseren fulltime te gaan tennissen, terwijl ze daar het talent niet voor hebben. Maar de schoorsteen moet roken. Dure, buitenlandse trainers moeten worden betaald en het geld moet toch ergens vandaan komen. Die kinderen verwaarlozen hun schoolopleiding, blijven vervolgens tennissen omdat ze niets anders om handen hebben en de ouders mogen betalen. Die schrijnende situatie doet zich in Nederland bijna overal voor.''

Iedereen zoekt een nieuwe Krajicek en Houweling heeft hem al gevonden, zij het dat die ontdekking tevens leidde tot een breuk met zijn voormalige pupil. Drie jaar lang trainde de peetvader van het Nederlandse talent Michelle Krajicek, de dochter uit het tweede huwelijk van Petr Krajicek. En nog steeds fungeert hij als souffleur op afstand van het in Tsjechië woonachtige meisje. Drie jaar geleden nodigden Richard Krajicek en zijn moeder Houweling uit voor een diner. ,,Plotseling vroeg Richard met een cynisch toontje in zijn stem: 'Is die ouwe al bij je geweest?' Ik antwoordde dat Petr me inderdaad had gevraagd zijn dochter te trainen en dat ik zijn verzoek zou honoreren. Toen viel een pijnlijke stilte.

,,Na die maaltijd heb ik nooit meer iets van Richard vernomen, hij ziet me blijkbaar als een verrader. Maar is het mijn schuld dat een meisje van zes jaar oud bij me komt dat toevallig ook Krajicek heet? Michelle is inmiddels negen en ze heeft het koppie van Richard. Zij ervaart haar achternaam niet als een belasting, ze ziet het meer als een stimulans. 'Ik wil net zo goed worden als Richard', zegt ze altijd. Richard zal ongetwijfeld van mening zijn dat zijn vader met de begeleiding van zijn dochter dezelfde fout begaat als met hem. Petr is inderdaad vreselijk fanatiek, maar hij is milder geworden.

,,Ik moest hem af en toe onder controle houden. Maar Richard was als kind nogal lui, daar kon zijn vader niet tegen. Hij had als voormalige handballer in het communistische Tsjechoslowakije altijd een voorbeeldige discipline getoond. Ik heb Richard van zijn veertiende tot zijn negentiende getraind, ik heb in die periode een speciale band met hem opgebouwd. Bij mij ontwikkelde Richard de eenhandig geslagen backhand. Hoewel ik hem al enkele jaren niet meer heb gezien, was ik vreselijk trots op Richard toen hij Wimbledon won. Maar nu worstel ik met een dilemma.

,,Ik ontloop Krajicek niet bewust. Ik zou hem morgen kunnen zien, want hij traint hier bijna om de hoek. Die geschiedenis met zijn vader heeft echter een wig tussen ons gedreven, ik voel steeds nadrukkelijker de behoefte eens met Richard te praten. Ik zou wel eens willen weten waarom hij zijn halfzusje niet wil zien. Ik heb nog overwogen naar dat gala in Den Bosch te gaan, want ik zou willen vragen of Krajicek ook iets voor mijn kinderen zou kunnen doen. De doelstelling van de Richard Krajicek Foundation om kansarme jeugd in achterstandswijken te ondersteunen, sluit goed aan bij de situatie van enkele leerlingen uit mijn school.

,,Het tennis in Amsterdam gaat steeds meer naar de allochtonen toe, de sport wordt steeds kleurrijker. Maar het geld ontbreekt om die kinderen te laten werken aan een profcarrière. Wat zou het mooi zijn als die jochies een keer met Krajicek zouden kunnen trainen. Misschien kan ik dat als kleine tegenprestatie vragen. Want zijn huidige coach Rohan Goetzke heeft me nooit bedankt, terwijl hij toch een supertalent in handen kreeg. Alsof het zo eenvoudig is geweest dat talent bij Krajicek te ontwikkelen.''

( a d v e r t e n t i e )