NIEUWSSELECTIE  
  KORT NIEUWS  
  RADIO & TELEVISIE  
  MEDIA  

---

MET ENKELE STAALTJES creatief boekhouden zijn de onderhandelaars van PvdA, VVD en D66 er gisteravond onder leiding van de drie informateurs in geslaagd een akkoord te bereiken over de financiele hoofdlijnen van een nieuw regeerakkoord. Daarmee is, exact twee maanden na de verkiezingen, de belangrijkste stap gezet op weg naar een tweede paars kabinet.

De lusten en lasten zijn zo op het eerste gezicht keurig verdeeld over de partijen. Er wordt meer bezuinigd dan de PvdA wil, maar aan de andere kant wordt er ook meer geld uitgegeven aan nieuw beleid dan de VVD aanvankelijk verantwoord achtte. D66, dat haar traditionele middenpositie ook nu weer had ingenomen, kan zeggen dat de andere twee aanstaande coalitiepartners haar kant zijn opgeschoven. Kortom een financieel akkoord conform de aloude regels van het compromis, waarbij uiteindelijk niet wordt gekozen voor het beste, maar voor het meest haalbare.

Ook nu weer is gebleken dat het papier geduldig is. Met een exactheid die slechts weinig met de werkelijkheid van doen heeft zijn diverse rekensommen gemaakt over de situatie in het jaar 2002. Natuurlijk ontkomen beleidsmakers er niet aan enkele jaren vooruit te denken, maar wat telkens bij Nederlandse politici ontbreekt bij dit soort exercities is de noodzakelijke relativering. Want hoe graag de zes mensen die de afgelopen weken in een ruimte in de Eerste Kamer noest met elkaar hebben zitten plussen en minnen het misschien ook zouden willen, de wereldeconomie houdt weinig rekening met een regeerakkoord in Nederland.

HOEWEL DE AFSPRAKEN dus zeer betrekkelijk zijn, vallen er wel kanttekeningen bij te maken. Wat direct opvalt is dat ondanks een veronderstelde economische groei van jaarlijks twee procent het financieringstekort de komende jaren nog maar zeer bescheiden zal dalen. Juist in een tijd waarin onder andere van de kant van De Nederlandsche Bank wordt gewaarschuwd voor een oververhitting van de economie, had er meer gekund op het gebied van tekortreductie. Wat vorige kabinetten lukte in economisch zware tijden, had een nieuw kabinet onder een economisch gunstig gesternte zeker moeten kunnen lukken. Een overheidsboekhouding die op orde is, ofwel waarbij de rekening niet meer wordt doorgeschoven naar toekomstige generaties, is in ieders belang. Dat besef wordt inmiddels politiek breed gedragen en het is dan ook opmerkelijk dat een nieuw kabinet daar niet naar handelt.

Een geruststelling is dat de onderhandelaars zijn overeengekomen dat financiële meevallers in eerste instantie zullen worden aangewend voor een verdere verlaging van een tekort. Dat die meevallers zullen optreden is getuige de voorzichtige raming van de groei niet ondenkbeeldig. Toch was een meer principiële benadering meer op zijn plaats geweest. De groei zal volgend jaar wellicht hoger uitvallen dan twee procent, maar voor de jaren daarna worden de voorspellingen steeds hachelijker.

VOOR 'NIEUW BELEID' zal de komende vier jaar in totaal negen miljard gulden worden uitgetrokken. Het zijn bedragen waar in de wereld van het grote geld nauwelijks meer van wordt opgekeken. Ter vergelijking: de vier miljard gulden die een nieuw kabinet de komende vier jaar extra aan onderwijs en volksgezondheid wil uitgeven komt overeen met het bedrag waarmee Fortis in een weekeinde het bod op de Belgische Generale Bank verhoogde. Desondanks zal het aanstaande kabinet het geld voor de nieuwe plannen wel eerst moeten zien te vinden. De lijst met hiertoe dienende bezuinigingen is vooralsnog weinig overtuigend. Zo kan volgens de paarse onderhandelaars 1,2 miljard verdiend worden door de afdrachten aan de Europese Unie te verminderen. De werkelijkheid is dat Nederland voor dit streven afhankelijk is van de (nog niet gebleken) toegeeflijkheid van andere Europese lidstaten. Op de uitgaven van de diverse departementen is wederom het containerbegrip 'efficiencykorting' losgelaten. Waar het om gaat is echte bezuinigingen, maar deze blijven voorlopig onzichtbaar. Hetzelfde kan gezegd worden over de post uitvoering sociale zekerheid die een half miljard gulden moet opleveren. Deze bezuiniging staat in schril contrast met het voornemen van dezelfde onderhandelaars om werklozen en arbeidsongeschikten intensiever te begeleiden.

OM IN DE TERMEN van de coalitiepartners te blijven is met het akkoord over het financieel beleid het 'motorblok' van het regeerakkoord nu gereed. Met andere woorden: de komende dagen zal het nog slechts een kwestie van assembleren zijn, want op diverse andere terreinen waren de afgelopen weken reeds deelakkoorden bereikt. Paars II komt er nu echt aan, zo is thans de algemene verwachting bij de betrokkenen in Den Haag. Het zal tijd worden. Papieren plannen zijn mooi, maar het komt toch altijd weer aan op echt regeren.